głównakognitywistykaencyklopedianauki o mózguSI i robotykaartykułyksiążkiz krajuwydarzenialinkio stroniepomoc
baner

Przejdź niżej

_

Zobacz też na stronie

_

Dorobek Redakcji strony

Marek Kasperski
okładka2007, konsultacja merytoryczna: D. Casacuberta, Umysł. Czym jest i jak działa, Świat Książki.

_

okładka2006, redakcja merytoryczna: T. Stafford, M. Webb, 100 sposobów na zgłębienie tajemnic umysłu, Onepress.

_

okładka2005, redakcja merytoryczna: J. Hawkins, S. Blakeslee, Istota inteligencji, Onepress.

_

okładka2003, książka autorska: M. Kasperski, Sztuczna Inteligencja, Helion, (nakład wyczerpany).

_

Tomasz Komendziński
okładkaredaktor pisma: "Theoria et Historia Scientiarum. An International Interdisciplinary Studies".

_

okładka2003, redakcja: O myśleniu procesualnym: Charles Hartshorne i Charles Sanders Peirce, Wyd. UMK.

_

okładka2002, redakcja merytoryczna: S. Pinker, Jak działa umysł, Książka i Wiedza.

_

okładka2002, redakcja wraz z A. Szahajem: Filozofia amerykańska dziś, Wyd. UMK.

_

Leszek Nowaczyk
2006, redakcja merytoryczna: Rusz głową -  jak szybko podnieść poziom swojej inteligencji, Świat Książki.
_

 

 
Tu jesteś: encyklopedia / kierunki / neuroteologia _

 

10 sierpnia 2010
ostatnia modyfikacja

neuroteologia

Współczesne badania nad umysłem silnie powiązane są z naukami o mózgu. Jest to prosta konsekwencja stwierdzenia, że umysł jest zależny od mózgu, co często sprowadzane jest do stwierdzenia, że "umysł jest funkcją mózgu" (funkcjonalizm).

Przeżycia religijne, takie jak doznanie wizji mistycznych, często są traktowane jako wyraz albo szaleństwa (za sprawą psychiatrii klinicznej), albo za wyraz szarlataństwa, albo za wyraz świętości (za sprawą Kościoła). Trzeba przyznać, że są to bardzo skrajne opinie i na pewno nie naukowe.

Na przełomie XVIII i XIX wieku naukową - czy jak się później miało okazać paranaukową - próbę rozprawienia się z tym problemem podjął się Franz Gall (1758-1828), twórca frenologii. W myśl swojej koncepcji, głoszącej, że każda poszczególna funkcja umysłu (wg jego rozróżnienia) ma swój odpowiednik w części mózgu (a dalej, w konkretnym miejscu czaszki), doszedł do wniosku (czy raczej wyodrębnił) cześć mózgu odpowiedzialną za doznania duchowe (patrz rysunek poniżej).

Rysunek 1. Portret frenologiczny powiązania umysłu z mózgiem wraz z wyodrębnionym modułem duchowości [Spirituality] wg F. Galla i późniejszych frenologów.

 

Późniejsze badania udowodniły ostatecznie, że naiwne poglądy frenologów niewiele mają wspólnego z nauką; zwłaszcza nie tłumaczą w jaki sposób miękka tkanka mózgu miałaby oddziaływać na czaszkę, tworząc w niej jakoby bruzdy.

Jednakże pewne intuicje Galla nie do końca okazały się mylne; współcześnie wielu badaczy z kręgu neuroscience podziela pogląd, że zdolności umysłowe posiadają swoje mózgowe odpowiedniki i "zagnieżdżone" są we współpracujących (równolegle) ze sobą modułów.

W 1998 r., amerykański neurolog, dr James Austin opublikował bardzo kontrowersyjną teorię (w MIT Press). Głosi ona, że w mózgu posiadamy konkretny obszar odpowiedzialny za doznania mistyczne - zatem tezę niewiele różniącą się tezy Galla, ale... tym razem popartą naukowymi dowodami.

"Wierzenia i przeżycia religijne są zwykle uznawane za wykraczające poza sferę naukową, a tymczasem neurolodzy z Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Diego zlokalizowali pole w płacie skroniowym mózgu (patrz rysunki: , ), którego stymulacja wyzwala - jak się wydaje - intensywne doznania duchowe, skojarzone z poczuciem pewnej mistycznej obecności. Kanadyjskiemu neurofizjologowi Michaelowi Persingerowi z Uniwersytetu Laurencjusza udało się nawet na drodze stymulacji tego pola wzbudzić takie odczucia u ludzi niewierzących. Jak donosi Persinger: "Typowe jest poczucie czyjejś obecności. W jednym przypadku światło stroboskopowe wywołało wizję Chrystusa w promieniach tego światła (...) [inna] osoba odczuła obecność Boga, który do niej przybył. Kiedy potem poddaliśmy analizie EEG tej kobiety, stwierdziliśmy nad płatem skroniowym klasyczny napad z iglicami i wolnymi rytmami, odpowiadający w czasie temu widzeniu - inne okolice mózgu zachowywały się normalnie"." [R. Carter, Tajemniczy świat umysłu, Poznań 1999; relacja Persingera: I. Cotton, Persinger's God machine, w: "Independent on Sunday", 2 lipca 1995; polskie tłumaczenie za: R. Carter.]

Współcześnie podobnego rodzaju badania prowadzą też m.in.:

  • Ośrodek Badań nad Nauką i Religią, Uniwersytet Columia;
  • psycholog David Wulff- z Wheaton College, Massachusetts;
  • dr Andrew Newberg- z University of Pensylwania;
  • religioznawca Robert K. Forman z Hunter College w Nowym Yorku.

Razem, pytając: "Czy nasz mózg tworzy Boga, czy też nasz mózg stworzył Bóg?" i stosując do tego metody neurologii i neuropsychologii zapoczątkowali dziedziną zwaną właśnie neuroteologią. Dziedzinę już tak poważną, że m.in.. w grudniu 2000 roku, czasopismo "Journal of Consciousness Studies" poświęciło jej cały monograficzny numer.

Rodzimego Czytelnika informuję, iż na ten temat ukazał się artykuły w polskojęzycznej wersji "Newsweeka" (Nr 13/2001-; patrz okładka powyżej).

 

Hasło: Marek Kasperski.

 

_

opracowania

_

 

_

© Marek Kasperski / 2000-2009

 
 

Szukaj w wortalu

_

Oferta e-sklepu

okładkiTematyka: filozofia umysłu, filozofia języka, neuroscience, psychologia kognitywna, robotyka, sztuczna inteligencja

Autorzy: Arbib, Boden, Breazeal, Calvin, Churchland, Dennett, Edelman, Ekman, Gazzaniga, Greenfield, Hofstadter, Johnson-Laird, Kurzweil, Loftus, McCorduck, Minsky, Moravec, Norman, Pylyshyn, Searle, Schank, Stillings, Wortman...

więcej »

_

Oferta Partnerów

okładkaT. Stafford, M. Webb, 100 sposobów na zgłębienie tajemnic umysłu, Onepress 2006.

Nowości z wyd. Helion

_

Nasi Partnerzy

baner.baner.

_